در خرید عسل میزان قند عسل عاملی به شمار می آید که نشان دهنده کیفیت این محصول است. قند موجود در عسل یا همان ساکارز عسل نشان دهنده این است که آیا زنبور در تولید این محصول از شکر تغذیه کرده است یا نه. البته ساکارز برخی از گیاهان مانند مرکبات به طور طبیعی بالاتر از سایر عسل ها است.

نوشته‌ها

عناصر عسل طبیعی

مهم ترین مواد تشکیل دهنده عسل طبیعی

مهم ترین مواد تشکیل دهنده عسل و یا عناصر تشکیل دهنده عسل طبیعی، علاوه بر انواع قندهای عسل، ویتامینها و پروتئین ها و مواد معدنی، چهار ویژگی ضد میکروبی آن نیز می باشد.

عسل فشار اسمزی بالایی دارد

اول از همه این که عسل دارای فشار اسمزی بالایی است یعنی این ماده دارای آب کمی، معمولا کمتر از ۱۸ درصد می باشد.

وقتی این ماده با بافتی تماس برقرار می کند، آب سلول ها را جذب می کند و آن ها را می کشد.

عسل شدیدا اسیدی است

دوم این که عسل شدیدا اسیدی است. متوسط اسیدیته(PH) عسل خیلی متغیر و در بیشتر موارد پایین تر از ۴ است که آن را از بیشتر مواد غذایی و حتی تعدادی از اسیدها اسیدی تر می کند.

اسیدیته بالا از رشد بیشتر میکروب ها جلوگیری می کند.

تولید پراکسید هیدروژن با عسل

سوم این که عسل توانایی آن را دارد که در شرایط خاص تولید پراکسید هیدروژن کند.

پراکسید هیدروژن به عنوان ماده ای ضد عفونی کننده برای سال هاست که استفاده می شود. اما به علت این که این ماده در حضور نور و هوا ناپایدار است، ذخیره و استفاده از آن مشکل است.

همچنین پراکسید هیدروژن در غلظت بالا برای بافت های انسان خیلی سمی بوده و به این دلیل برای ضد عفونی موضعی چندان مورد توجه قرار نگرفته است.

عسل این مشکل را حل کرده و سازگاری ایده آل برای تولید پراکسید هیدروژن به میزان کنترل شده را فراهم آورده است.

مواد گیاهی موجود در عسل

چهارم اینکه، عسل حاوی مواد گیاهی دیگری است که از شهد گل ها به دست می آید.

یکی از آن ها که اخیرا در محتویات عسل کشف شده، متیل گلی اکسال است.

برای مثال این ماده خاصیت ضد باکتریایی بسیاری دارد و در عسل مانوکا مقدار آن بیش از ۱۰۰۰ برابر سایر عسل ها می باشد.

از جمله همین دلایل است که توانسته عسل را به عنوان یک ماده شفابخش در بین مردم برای سالیان سال حفظ کند.

مواد عسل طبیعی

مواد موجود در عسل طبیعی

ترکیبات تشکیل دهنده یا مواد موجود در عسل طبیعی بسیار زیاد می باشد به صورتی که همواره با پیشرفت علم به تعداد آن افزوده می شود.
در کل تا به امروز، بیش از ۱۸۰ ماده از ترکیبات و مواد تشکیل دهنده عسل شناخته شده می باشند که ما در این مقاله سعی کرده ایم با تیتربندی و دسته بندی آن ها در گروه های مختلف، مهمترین آنها را ذکر کرده باشیم.

قندهای موجود در عسل
بیشترین درصد ترکیبات عسل را قندها به خود اختصاص داده اند که از مهم ترین آن ها می توان به: گلوکز، فروکتوز، ساکارز، مالتوز، لاکتوز، ترهالوز، پانوز و سنتوز اشاره کرد.

اسیدهای آمینه عسل
یکی دیگر از مواد با ارزش موجود در عسل، انواع اسیدهای آمینه می باشد که اهم آن ها عبارتند از: لیزین، هیستیدین، آرژنین، آسپارتیک اسید، ترئونین، سرین، گلوتامیک اسید، پرولین، گلاسین، آلانین، سیستئین، والین، میتونین، ایزولوسین، لوسین، تیروزین، تریپتوفان، فنیل آلانین.

مواد معدنی موجود در عسل
از دیگر ترکیبات ارزشمند موجود در عسل، خاکستر یا مواد معدنی آن می باشد که از اهم آن می توان پتاسیم، سدیم، کلسیم، منیزیم، آهن، مس، منگنز، کلر، فسفر، گوگرد و سیلیس را نام برد.

آنزیم های موجود در عسل
می توان گفت که آنزیم ها مواد زنده موجود در عسل می باشند و یکی از معیارهای آنالیز آزمایشگاهی جهت تشخیص واقعی بودن عسل نیز هستند که مهمترین آنزیم های عسل عبارتند از: دیاستاز، اینورتاز، گلوکز اکسیداز، کاتالاز و اسید فسفاتاز.

مواد کم نیاز در عسل
عسل تعدادی از مواد را نیز به صورت بسیار جزئی در خود دارد که اصطلاحا به آن ها مواد کم نیاز موجود در عسل گویند که از آن جمله می توان به کروم، لیتیوم، نیکل، سرب، روی، قلع، بولیوم، وانادیوم، زیرکونیوم، نقره، باریوم، گالیوم، بیسموت، طلا، ژرمانیوم، استرونتیوم اشاره نمود.

ویتامین های موجود در عسل
یکی از اجزا و ترکیبات با اهمیت عسل، ویتامین های موجود در آن می باشد که عبارتند از: ریبوفلاوین، پانتوتنیک اسید، نیاسین، ویتامین پیریدوکسین، اسید اسکوربیک.


چربی های عسل

تعدادی از عناصر چربی نیز همچون فسفولیپید، گلیسیرید، استول، اولئیک اسید، لینولئیک اسید، لوریک اسید و استئاریک اسید در عسل موجود بوده و این ها نیز از نظر مقدار بسیار ناچیز هستند.

اسیدهای موجود در عسل
همان طور که می دانید عسل ماده ای اسیدی است و طبق تحقیقات انجام شده، انواع مختلف اسیدها از جمله استیک، بوتیریک، سیتریک، فوماریک، گلوکونیک، لاکتیک، مالیک، مالئیک، اگزالیک، سوکسینیک، پیروگلوتامیک، پیرویک و تارتاریک در عسل موجود بوده و یافت می شود.
بنابراین بی دلیل نیست که دانشمندان و متخصصین تغذیه عسل طبیعی را یکی از کامل ترین مواد غذایی موجود در طبیعت می دانند.

منبع: عسل رودین

ویتامین عسل

انواع ویتامین های موجود در عسل

عسل طبیعی حاوی ترکیبات مفید مختلف و انواع املاح معدنی، قندها، آنزیم ها، ویتامین ها و … می باشد، که در این مقاله ویتامین های موجود در عسل به طور کامل مورد بررسی قرار گرفته است.

عسل دارای حداقل ۶ نوع ویتامین است که از مهمترین آن ها می توان به ویتامین B1 یا تیامین، ویتامین B3 یا نیاسین، ویتامین B2 یا ریبوفلاوین، ویتامین B5 یا پانتوتنیک اسید، ویتامین B6 یا پیریدوکسین و ویتامین C یا اسید اسکوربیک اشاره کرد.

در این میان مقدار ویتامین C عسل همواره در تمام نمونه های عسل موجود در دنیا، متغیر بوده است و معمولا این میزان کمتر از ۵ میلی گرم در هر صد گرم است.

ولی در بعضی از عسل های ایران، همچون عسل نعناع، این میزان بین ۱۱۸ تا ۲۴۰ میلی گرم در هر صد گرم نیز دیده شده است.

همچنین به نظر می رسد که انواع عسل ها معمولا حاوی ۶% نیاسین و ۳% تیامین باشند که آن نیز همواره برای متابولیسم قند نیازمند است.

درست است که مقادیر ویتامین های موجود در عسل بسیار جزئی هستند و ارزش غذایی چندانی ندارند و علاوه بر آن، این ویتامین ها از طریق مواد غذایی دیگر، بیشتر و بهتر قابل جذب می باشند.

اما چون همین میزان اندک نیز در عسل با کربوهیدرات ها، املاح معدنی و اسیدهای آلی مخلوط شده اند از اهمیت زیادی برخوردار گشته اند.

امروزه اثبات گشته است که مقدار ویتامین های عسل رابطه مستقیمی با میزان گرده گل هایی دارد که در آن عسل موجود بوده و هرچه عسل تصفیه گردد موجب کاهش درصد ویتامین آن می شود و بالطبع عسل با موم یا همان عسل شان، مقوی ترین نوع عسل از نظر ویتامین می باشد.

بنابراین تعداد و مقدار ویتامین های موجود در عسل وابسته به تنوع گرده گل هایی دارد که توسط زنبوران عسل بدان افزوده گشته است.

منبع: عسل رودین

پروتئین عسل

پروتئین ها و اسیدهای آمینه موجود در عسل

پروتئین عسل و اسیدهای آمینه عسل یکی از مهمترین ترکیبات تشکیل دهنده عسل طبیعی می باشند، که مقدار و میزان این مواد مهم موجود در عسل بیشتر در این متن تفصیل داده شده اند.

محققین با بررسی محتویات کیسه شهد زنبوران کارگر در مقایسه با محتویات شهد گل ها توانستند نشان دهند که میزان اسیدهای آمینه طی جمع آوری شهد و عمل آوری آن افزایش می یابند.

اسیدهای آمینه عسل

نسبت های اسیدهای آمینه در عسل تغذیه ای (عسل زنبورهای تغذیه شده با شربت شکر) و عسل طبیعی شباهت زیادی دارند، هر چند مجموع آن ها در طول زمان فرق می کند.

پرولین یکی از مهمترین اسیدهای آمینه عسل بوده و به طور متوسط نیمی از کل اسیدهای آمینه عسل را تشکیل می دهد.

اسیدهای آمینه و فلاونوئیدهای آزاد گرده گل به محلول قند وارد می شوند ولی این مسئله در مورد دیاستاز و اینورتاز صادق نیست.

همچنین محققین نشان دادند که ۱۶ اسید آمینه از گرده وارد محلول قند می شود اما نسبت های آن ها در شهد و عسل متفاوت است.

پرولین در عسل

آسپاراژین در گرده گل، لیزین در شهد و پرولین در عسل طبیعی و عسل تغذیه ای، اسیدهای آمینه اصلی هستند.

بنابراین واضح است که قسمت اعظم پرولین عسل از زنبور بوده؛ زیرا در گرده و شهد این آنزیم موجود نمی باشد.

بررسی ۵ نمونه عسل از نظر میزان پرولین نشان داد که به طور متوسط پرولین فقط ۲۳% از کل اسیدهای آمینه این عسل ها را تشکیل می دهد.

بنابراین در پایان می توان نتیجه گرفت که اسیدهای آمینه عسل هم منشا گیاهی دارند که از طریق گرده گل وارد آن می شوند و هم توسط زنبورعسل تولید شده و در روال عمل آوری بدان افزوده می گردد.

آیا عسل پروتئین دارد

علاوه بر پروتئین های آنزیمی مقدار اندکی پروتئین در عسل وجود دارد، که مانند سایر ترکیبات انواع عسل، آن نیز دارای درصد های متفاوتی است.

همچنین مقدار و میزان این ماده در انواع عسل، استفاده کاربردی نیز پیدا کرده است.

به طوری که وجود ماده پروتئینی قابل رسوب، یکی از اساس ترین آزمایش های اولیه برای تشخیص عسل طبیعی از تقلبی می باشد.

منبع: عسل رودین

قندهای عسل

قندهای موجود در عسل

قندهای عسل بیشترین مواد موجود در عسل طبیعی بوده و همچنین بیشترین نقش را در ترکیبات آن بازی می کنند.

تا اواسط قرن حاضر محققین معتقد بودند که عسل مخلوط ساده ای از دکستروز، لوولوز و سوکروز بوده و ماده کربوهیدرات نامشخصی به نام دکسترین دارد که مشابه دکسترین نشاسته است.

اخیرا محققین مقادیر بسیار کمی از حدود ۱۹ قند را با روش کروماتوگرافی مایع و با استفاده از گاز در عسل یافتند.

بیشتر این قندها در شهد نبوده ولی توسط آنزیم های زنبور و اسیدهای عسل طی فرآوری و ذخیره سازی به وجود می آیند، که علاوه بر آنهایی که اشاره کردیم می توان مالتوز، لاکتوز، ترهالوز، پانوز، سنتوز و … را نیز نام برد.

قندهای عسل

قندهای دکستروز و لوولوز فراوان ترین قندهای عسل بوده (۸۵ تا ۹۵ درصد کل قندها) که شیرینی، انرژی و ویژگی های فیزیکی عسل مربوط به آن هاست.

لوولوز (دی فروکتوز) مسئول ویژگی رطوبت پذیری عسل بوده و حلالیت بیشتری نسبت به دکستروز (دی گلوکز) دارد.

شکرک زدن عسل صرفا جدا شدن بلورهای جامد هیدرات دکستروز از محلول بیش از حد اشباع همان عسل است.

یکی از ویژگی های مهم عسل که تاثیر زیادی بر خواص فیزیکی آن دارد فراوانی لوولوز نسبت به دکستروز بوده که نسبت آن ها بستگی به خصوصیات منبع عسل دارد.

منبع: عسل رودین

ترکیبات عسل طبیعی

انواع عسل طبیعی و ترکیبات آن

ترکیبات انواع عسل طبیعی از جمله دغدغه ها و سوالاتی است که کسانی که دقت فراوانی در آنچه مصرف می کنند، دارند از ما می نمایند.

که در ادامه مقاله به طور مختصر و مفید بدان پرداخته شده است.

انواع مختلف عسل های طبیعی

انواع عسل طبیعی را براساس:

  • منبع متفاوت گیاهی آنها (که می تواند از یک یا چند گیاه باشد که آن هم با توجه به پوشش گیاهی هر منطقه متفاوت می باشد)؛
  • فصلی که عسل در آن تولید و برداشت شده (که می تواند براساس شرایط هر منطقه به بهاره، تابستانه یا پاییزه و… تقسیم بندی شود)؛
  • وضعیت ظاهری و فیزیکی عسل (عسل مایع، شکرک زده یا رس بسته، شان یا با موم)
  • و روش های استخراج و نوع بسته بندی آن، طبقه بندی می کنند.

ترکیبات عسل طبیعی

ترکیبات عسل های طبیعی به نوع گل هایی که از آن ها شهد جمع آوری می شود بستگی دارد و ترکیبات متوسط یک عسل برای همه عسل ها قابل استفاده نیست این مسئله به خصوص برای عسل های تجاری اهمیت دارد.

تنوع ترکیبات عسل های مختلف یکی از جالب ترین ویژگی آن ها است.

هر نوع عسل طعم و رنگ خاصی داشته و از انواع دیگر قابل تشخیص است.

همچنین هر عسل طبیعی دارای ویژگی های ثابت دیگری مانند مقادیر نسبی انواع قندها، اسیدها، ترکیبات نیتروژن و مواد معدنی است.

منبع: عسل رودین

فروش عسل طبیعی

روش های صحیح نگهداری و ذخیره عسل طبیعی

چگونه عسل طبیعی را نگهداری کنیم، نحوه یا طرز نگهداری عسل، بهترین مکان و روش های صحیح فراوری، نگهداری و ذخیره عسل را در ادامه به طور مفصل بررسی خواهیم کرد.

عسلی که در شان به خوبی عمل آوری شده حداکثر طعم و مرغوبیت را داشته و هرگونه تغییری توسط ما می تواند صدمه زیادی به آن بزند، میزان این آسیب بستگی به روش عمل زنبوردار و کلیه دست اندرکاران تهیه و فروش عسل دارد.

روش های فراوری و ذخیره عسل

عسل های خام طبیعی مشتریان زیادی دارد، ولی بازار امروز متقاضی عسل تخمیر نشده با وضعیت فیزیکی مطلوب است.

گاهی برای رسیدن به این اهداف، وضعیت و طعم خوب عسل از بین می رود. البته با عملیات مناسب می توان طعم کامل و عطر اصلی عسل را حفظ کرد.

حرارت تنها روش عملی برای فراوری، ذخیره کردن و جلوگیری از تخمیر و آلودگی عسل است ولی می تواند کیفیت آن را نیز کاهش دهد.

زمان و دما همواره باید تحت کنترل دقیق باشد و پس از حرارت دادن عسل بلافاصله خنک شود.

بهترین راه یا روش برای نگهداری عسل

بهترین راه برای نگهداری عسل، روش سریعی است که عسل در یک سیستم بسته به سرعت حرارت دیده و پس از عبور از صافی سریعا خنک شود، در این روش عسل در کمترین زمان حرارت دیده و رایحه فرار آن حداقل کاهش را دارد.

سرد کردن سریع عسل تغییر رنگ و طعم ناشی از حرارت را به حداقل می رساند.

در این روش طی دوره های کوتاه تر از حرارت بیشتر استفاده می شود.

عسل باید قبل از گرم شدن صاف شود تا در اثر حرارت با مواد اضافی، واکنش انجام نداده و طعم و رایحه آن از بین نرود.

ذخیره و نگهداری عسل به مدت طولانی

امروزه در تجارت جدید، عسل به صورت محصولی فصلی نبوده بلکه در تمام طول سال در دسترس است، به همین دلیل کیفیت ذخیره سازی و نگهداری آن اهمیت ویژه ای دارد.

عسل صادراتی ممکن است قبل و بعد از حمل در محلی ذخیره شده و یا برای مدت طولانی در مناطق استوایی توقف داشته باشد، بنابراین گاهی تغییر عمده ای در رنگ و کیفیت طعم عسل رخ می دهد که باعث صرف نظر کردن از حمل آن به مقصد اصلی خواهد شد.

این تغییر که در مدت ذخیره عسل اتفاق می افتد به طور دقیق بررسی شده است.

بهترین شرایط نگهداری عسل

برای یافتن بهترین شرایط نگهداری و ذخیره عسل، تحقیقات زیادی انجام گرفته که در ادامه به تعدادی از آن ها اشاره خواهد شد.

یکی از محققین نشان داد که استفاده از حرارت برای عمل آوری عسل تیره شدن آن را تسریع می کند، همچنین نشان داد که تغییرات ناشی از حرارت در مدت ذخیره سازی عسل نیز ادامه داشته و به ویژه به تولید Hmf و تضعیف آنزیم های عسل منجر می شود.

تعدادی از محققین تاثیر دماهای عادی (۲۳ تا ۲۸ درجه سانتی گراد) بر عسل ذخیره شده به مدت ۱٫۵ تا ۲ سال را مطالعه کردند.

نتایج آماری نشان داد که تمام مواد عسل تقریبا تغییرات عمده ای داشته اند به طوری که طی ۲ سال ۱۳% دکستروز و ۵% لوولوز به سایر هیدروکربن ها تبدیل شده اند و ساکارز ۷۳%، سایر دی ساکارید های ۶۸% و قندهای پیچیده تر ۱۳% افزایش یافته اند، دیاستاز در هر ماه حدود ۳% کاهش داشته و اسیدیته کل هر ماه ۰٫۵% افزایش داده است.

مدت زمان نگهداری عسل

یکی از مهم ترین عوامل موثر در ذخیره و نگهداری عسل، مدت زمان آن می باشد.

به طور مثال مایع شدن عسل شکرک زده در ذخیره طولانی، تغییر قندها را نشان داده و عسل شکرک زده در این شرایط (ذخیره طبیعی) نرم و مایع می شود، این گونه تغییر شکل عسل قابل بازگشت به حالت اولیه نیست، زیرا کاهش میزان دکستروز، نسبت دکستروز به آب را تغییر داده است.

تاثیر ذخیره سازی در دمای ۲۵ درجه سانتی گراد بر میزان hmf و اینورتاز مشابه است به طوری که اینورتاز تقریبا دو برابر سریع تر از دیاستاز کاهش یافته و میزان hmf از محدوده استاندارد codex تجاوز می کند و پس از یک سال ذخیره در دمای ۲۷ درجه سانتی گراد به ۴۰ میلی گرم در یک کیلوگرم عسل می رسد.

بهترین دما برای نگهداری عسل

اگر عسل در دماهای پایین تر ذخیره شود، مشکلات مطرح شده در بالا برای نگهداری عسل کاهش می یابد و برای کاهش هرچه بیشتر تغییرات در محل بهترین دما ۱۰ درجه سانتی گراد می باشد.

عدم استفاده از دماهای بیشتر از ۱۵ درجه سانتی گراد مزایای زیادی دارد و عسلی که سال ها در دمای بسیار پایین نگهداری شده از تازه ترین عسل ها نیز قابل تشخیص نمی باشد.

باید توجه داشت که دماهای بین ۱۰ تا ۱۵ درجه سانتی گراد احتمال شکرک زدن و تخمیر را افزایش می دهد.

همچنین نگهداری عسل حتی برای مدت کوتاه در دمای بالاتر از ۲۷ درجه سانتی گراد مضر است، زیرا رنگ، طعم و میزان آنزیم های عسل را به سرعت تغییر می دهد.

منبع: عسل رودین

معنی عسل

معنی عسل و شهد گل

عسل یا شهد؛ معنی عسل و شهد گل و موارد استفاده از آن ها؛ خاصیت، ویژگی ها و عوامل تاثیر گذار در تولید عسل طبیعی و شهد گل ها، به طور کامل و جامع در این مقاله توسط تیم تخصصی ما در شرکت رودین مورد بررسی قرار گرفته است.

برای شناخت عسل طبیعی ابتدا باید منشا تولید آن یعنی شهد را بشناسیم همچنین برای شناسایی عسل ها ابتدا باید چگونگی تولید و ترکیبات آن را بدانیم.

با توجه به این که ماده اصلی عسل شهد است اولین قدم در این زمینه شناخت شهد است که به شرح آن می پردازیم.

شهد عسل چیست؟

شهد عسل چیست، شهد یا نوش گیاهان شربت رقیقی است که از سلول های مخصوصی به نام سلول های شهدزا ترشح می شود.

این سلول ها معمولا در داخل گل ها بوده ولی در بعضی گیاهان مانند پنبه در سایر قسمت های گیاه حتی روی دمبرگ و برگ و گاهی به صورت چندین سلول شهدزا در بن گلبرگ ها، قاعده کاسبرگ ها و روی برگ ها قرار دارند که به آن ها سلول های شهدزای خارج از گل می گویند.

ترکیبات شهد، قند، آب و همچنین مواد پروتئینی، مواد معدنی، دیاستازها، مواد رنگی و مواد معطره است، مقدار این مواد بسته به شرایط آب و هوایی و نوع گیاه فرق می کند.

غلظت مواد قندی شهد در گیاهان فرق داشته و حتی در یک گیاه تحت شرایط آب و هوایی متفاوت است.

موقع شهد عسل

جهت ترشح شهد بایستی سلول های غده های شهدزا آب بسیاری جذب نمایند.

شهد گیاهان پس از ترشح در اثر تبخیر غلیظ شده و با مایع داخلی غدد شهدزا اختلاف فشار اسمزی پیدا می کند که در نتیجه شهد ترشح می شود و در این موقع است که بیش ترین شهد برای تولید عسل در گیاه یافت می شود و هرچه این اختلاف بیشتر باشد شهد زیادتری ترشح می شود.

ترشح شهد در حقیقت عاملی برای کاهش فشار اسمزی شیره نباتی گیاه است.

عسل و شهد

عواملی که در ترشح شهد گل ها و تولید عسل موثرند عبارتند از:

  • نوع گیاه

تولید شهد در گیاهان متفاوت است. اکثر گیاهان زینتی به خصوص آن ها که گل های پرپر دارند مانند رز، کوکب، دادودی، آهار و غیره شهد بسیار کمی دارند.

گل های سیب زمینی، گوجه فرنگی، چغندرقند و تعداد دیگری از محصولات زراعتی کمتر مورد توجه زنبورعسل هستند.

گیاهانی مانند اسپرس، یونجه، گندم سیاه، انواع شبدر، پنبه، تعدادی از کدوئیان، شکوفه بعضی از درختان میوه مانند سیب، بادام و سایر گیاهان هسته دار، مرکبات و تعداد زیادی از گیاهان وحشی مانند آویشن، کاکوتی، انواع تمشک، سماق، زیرفون، اقاقیا و کنگر وحشی از منابع با ارزش شهد می باشند.

  • رطوبت و نوع خاک

نوع خاک و قدرت نگهداری آب برای تولید شهد در گیاهان اهمیت زیادی دارد.

کمبود رطوبت و خشکی خاک از ترشح شهد جلوگیری می کند رطوبت زیاد خاک باعث شادابی گیاه شده و آب کافی در اختیار سلول ها شهدزا قرار می دهد.

بارندگی شبانه همراه با روز گرم و آفتابی ترشح شهد را به قدری زیاد می کند که به قول یک زنبوردار آمریکایی ” مثل این است که رودی از عسل به سمت کندو جریان یابد”.

بارندگی های پاییزه و زمستانه در نواحی کوهستانی ذخیره آب زیرزمینی را افزایش داده و در بهار و تابستان سال بعد تولید عسل را به نحو قابل توجهی افزایش می دهند.

  • کاهش ناگهانی حرارت در بهار و تابستان

این مسئله حتی همراه با بارندگی نیز ترشح شهد را متوقف می کند.

اغلب بارندگی و سپس کاهش حرارت به مدت چند روز در کوهستان هایی با پوشش گیاهان وحشی گل دار زیاد، می تواند تبدیل نشاسته به قند را در گل ها در اثر حرارت پایین کاهش دهد و باعث تلفات شدید زنبورها به علت بی غذایی گردد.

  • بادهای گرم و تند

باعث تبخیر سریع در سلول های گیاهی شده و ترشح شهد را به شدت کم می کند.

  • نور

در هوای ابری و مه ترشح شهد کم می شود ولی نور کافی به خصوص بعد از یک بارندگی با هوای نسبتا گرم ترشح شهد را چندین برابر می کند.

کاربرد جمع آوری شهد در زندگی زنبورعسل

تحقیقات نشان داده است که کاربرد جمع آوری شهد در زندگی زنبورعسل بسیار بوده، به طوری که همواره زنبور در حین جمع آوری شهد تجربه می اندوزد.

محققان مشاهده کردند که زنبوران تازه کار به خوبی نمی توانند از گل های یونجه یا ماشک شهد جمع آوری کنند، آنها خرطوم خود را ناشیانه وارد جام گل کرده و باعث آزاد شدن پرچم و مادگی می شدند، اغلب خرطوم آنها بین اندام ها گیر کرده و برای رهایی باید مدتی تلاش کنند.

گاهی اندام های گل به شدت به آن ها خورده و می گریزند ولی آن ها به تدریج روش صحیح را می آموزند به طوری که خرطوم خود را از پهلو وارد گل کرده و شهد جمع آوری می کنند.

وقتی شهد گل ها کم می شود بین زنبوران کارگر کندوهای مختلف رقابتی به وجود آمده و حتی به یکدیگر تنه می زنند تا زودتر به منبع غذا برسند.

زنبوران یک منطقه همواره در جستجوی منابع جدید هستند تا در یک ناحیه به خصوص متمرکز نشوند.

زنبوران گونه های مختلف گیاهی را از نظر کیفیت و کمیت شهد و گرده به خوبی می شناسند.

طبق مشاهدات محققان زنبوران کارگر به ترتیب اکلیل الملک، شبدر، یونجه و مخصوصا شبدر قرمز را براساس مقدار و نوع مواد قندی آن ها ترجیح می دهند.

زنبور کارگر اغلب در یک جهت به خصوص پرواز کرده و از ملاقات مناطق مشابه در جهات دیگر صرفنظر می کند قدرت یادگیری و جهت یابی زنبورهای کارگر با سن آن ها رابطه مستقیم داشته و زنبورهای مسن تر قدرت جهت یابی بهتری دارند.

پوشش گیاهی مناطق در تولید شهد و عسل

مناطق کوهستانی با آب و هوای معتدل و پوشش گیاهی فراوان شهد خوبی داشته و برای پرورش زنبورعسل و تولید عسل مناسب است ولی مناطق دشت پوشش گیاهی کافی نداشته و دارای بادهای گرم و خشک تابستانی است که برای پرورش زنبورعسل چندان مناسب نیست.

اغلب گیاهان زینتی فاقد شهد کافی بوده و اکثر گیاهان زراعی (به خصوص گیاهان سم پاشی شده) نیز برای زنبورهای عسل مناسب نیستند.

در صورتی که برای گرده افشانی محصولات نیاز به زنبور عسل و سایر حشرات گرده افشان باشد، باید در نحوه کاشت، داشت و برداشت دقت شود.

فواید حداکثر بهره برداری از شهد در تولید عسل

در بعضی مزارع مانند یونجه و اسپرس که برداشت کمی بعد از گل دهی انجام می شود، زنبوران به طور ناگهانی دچار کم غذایی می گردند.

کشت وسیع و در یک تاریخ موجب می شود تا زنبورها در مدت کوتاهی با شهد فراوانی روبرو شوند و نتوانند حداکثر بهره برداری را نموده و گرده افشانی مطلوبی انجام دهند و بلافاصله پس از پایان گل دهی دچار کم غذایی می شوند.

کشت های متناوب با فواصل مشخص و دقت در برداشت نباتاتی مانند یونجه و اسپرس می تواند مدت بهره برداری زنبورعسل را از آن ها طولانی تر نماید.

پوشش گیاهی دشت، نواحی نیمه گرمسیری و نواحی کوهستانی اختلاف داشته و فصل گل دهی آن ها متفاوت است.

شناخت پوشش گیاهی و فصول تولید شهد و گرده گیاهان اهمیت و فواید زیادی داشته و به زنبورداران کمک می کند تا با جابجایی به موقع کندوها حداکثر استفاده از منابع گیاهی بنمایند و تولید عسل مناسب تری داشته باشند.

منبع: عسل رودین

قیمت عسل طبیعی

استانداردهای قند رطوبت و اسیدیته عسل طبیعی

استانداردهای عسل طبیعی برای صادرات و سایر استفاده ها در موسسه های معروفی چون کدکس تعریف شده و در این جدول ها استاندارد قند، رطوبت و اسیدیته عسل طبیعی از مهمترین معیار ها می باشند.

اولین تعریف عسل در قانون اولیه سازمان غذا و دارو سال ۱۹۰۶ به شرح زیر است:

عسل عبارت است از شهد و ترشحات طبیعی ساکارین گیاهی که توسط زنبور در شان جمع آوری، اصلاح و ذخیره می گردد، دارای چرخش به سمت چپ بوده و حاوی کمتر از ۲۵ درصد آب، کمتر از ۰٫۲۵ درصد خاکستر و کمتر از ۸ درصد سوکروز است.

استاندارد جهانی عسل

قانون غذا، دارو و مواد آرایشی در سال ۱۹۳۸ جانشین قانون قبلی شد و تعریف کاملی از مواد غذایی ارائه کرد (که شامل عسل نشد).

سازمان غذا و داروی آمریکا تعریف رسمی برای عسل ارائه نکرده است هر چند برای عسل استاندارد کلی و جهانی وجود ندارد ولی از نظر نام گذاری و شناسایی عسل های مصنوعی و تقلبی از قوانین کلی مواد غذایی پیروی می کند (مانند افزودن مواد اضافی و قند اضافی).

البته بسیاری از کشورها برای محصول عسل استاندارد های ویژه ای دارند که در زیر توضیح داده می شوند.

جدول استاندارد عسل

تعاریف استاندارد جهانی عسل و توصیف بخش های آن متفاوت بوده و به شرح جدول زیر است:

  1. از نظر کاهش ظاهری قند: افزودن عسل blackboy بیش از ۵۳%
  2. میزان رطوبت: افزودن عسل شبدر کمتر از ۲۳%
  3. از نظر میزان ظاهری ساکارز: کمتر از ۱۰%
  4. تغییرات از نظر فعالیت دیاستاز
  5. از نظر میزان Hmf: پس از مخلوط شدن و عمل آوری بیش از 40میلیگرم/کیلوگرم نباشد.
    فعالیت دیاستاز و میزان Hmf از مهمترین عوامل تغییرات در عسل طبیعی می باشند.

موسسه استاندارد عسل طبیعی

بخش استاندارد های کشاورزی قوانین خاصی برای عسل استخراج شده و عسل شان تعیین کرده است.

این استاندارد ها پایه و اساس فروش عسل طبیعی بوده و برای برنامه های کنترل کیفی و تعیین مقدار وام برای زنبورداران بوده و به عنوان دستورالعملی برای بازرسی عسل توسط خدمات بازرسی کشور می باشند.

در موسسه استاندارد عسل، استانداردهایی برای عسل استخراج شده از جمله عسل شکرک زده، عسل شان، شان با قاب کم عمق، شان بریده شده و یا کل شان عسل وجود دارد.

سال ۱۹۵۱ قوانینی برای درجه بندی عسل های استخراج شده تعیین شد و در ۲۳ آوریل ۱۹۸۵ اصلاح گردید تا پاسخگوی تولید کنندگان و مصرف کنندگان عسل برای تفکیک عسل هایی با کیفیت مختلف باشد.

استانداردهای جدید نشان دهنده دو روش استخراج یعنی عسل صافی شده و عسل تفکیک شده است و در هر مورد معیار درجه بندی خاصی وجود دارد ولی برای تعیین شفافیت عسل تفکیک شده معیاری در دست نیست.

برای هر روش استخراج ۴ درجه A، B، C و زیر استاندارد وجود دارد.

به طور کلی رنگ عامل درجه بندی نبوده و عوامل اصلی در آمریکا به شرح زیر می با شند:

  1. درجه A یعنی کیفیت مناسب عسل استخراج شده که حداقل امتیاز آن ۹۰ است.
  2. درجه B یعنی کیفیت مناسب عسل استخراج شده که حداقل امتیاز آن ۸۰ است.
  3. درجه C یعنی کیفیت مناسب عسل استخراج شده که حداقل امتیاز آن ۷۰ است.
  4. زیر استاندارد یعنی عسل استخراج شده که کیفیت آن به C نمی رسد.

استاندارد کدکس عسل برای صادرات

مجمع Codex Alimentarius سازمان کشاورزی و مواد غذایی (UN) استانداردهایی را برای صادرات و یا تجارت بین المللی عسل (استاندارد کدکس عسل) تعیین کرده ولی آمریکا این استانداردها را نپذیرفته است.

البته بیشتر کشورهای وارد کننده این استانداردها را پذیرفته اند.

خلاصه ای از مقادیر ترکیبات ضروری عسل در این استاندارد برای صادرات:

  • از نظر حداقل قند ضروری
    عسل شکوفه بیش از ۶۵%
    عسل عسلک و مخلوط با عسل شکوفه بیش از ۶۰%
  • میزان رطوبت کمتر از ۲۱%
  • میزان ظاهری ساکارز کمتر از ۵%
  • مواد جامد غیر حلال در آب کمتر از ۰٫۱%
  • میزان مواد معدنی (خاکستر) کمتر از ۰٫۶%
    عسل عسلک و مخلوط با عسل شکوفه کمتر از ۰٫۱%
  • اسیدیته کمتر از ۴۰meq/Kg
  • فعالیت دیاستاز و میزان Hmf:
    پس از عمل آوری و مخلوط شدن بیش تر از ۸ میلی گرم در کیلوگرم به شرط آنکه Hmf کمتر از ۴۰ میلی گرم در کیلوگرم باشد.
    در عسل با آنزیم کم و برای خانواده مرکبات بیش از ۳ به شرط آنکه Hmf کمتر از ۱۵ میلی گرم در کیلوگرم باشد.

استاندارد عسل صادراتی

بدیهی است هر صادر کننده ای باید عسل را طبق استانداردهای مورد قبول کشور مقصد رعایت نماید.

این استاندارد ها شامل جزئیات کافی ترکیبات عسل و همچنین روش های تحلیلی اندازه گیری آنها است.

منبع: عسل رودین