عسل کلمه ای عربی است و همانطور که می دانید کلمه عسل در قرآن بسیار مورد استفاده قرار گرفته است. معنی عسل در بسیاری از فرهنگ های لغت به فارسی با کلمه انگبین مساوی بوده است. این کلمه دقیقا به همان ماده ای که زنبورعسل به تولید می رساند اشاره می کند.

نوشته‌ها

مهم ترین مواد تشکیل دهنده عسل طبیعی

مهم ترین مواد تشکیل دهنده عسل و یا عناصر تشکیل دهنده عسل طبیعی، علاوه بر انواع قندهای عسل، ویتامینها و پروتئین ها و مواد معدنی، چهار ویژگی ضد میکروبی آن نیز می باشد.

عسل فشار اسمزی بالایی دارد

اول از همه این که عسل دارای فشار اسمزی بالایی است یعنی این ماده دارای آب کمی، معمولا کمتر از ۱۸ درصد می باشد.

وقتی این ماده با بافتی تماس برقرار می کند، آب سلول ها را جذب می کند و آن ها را می کشد.

عسل شدیدا اسیدی است

دوم این که عسل شدیدا اسیدی است. متوسط اسیدیته(PH) عسل خیلی متغیر و در بیشتر موارد پایین تر از ۴ است که آن را از بیشتر مواد غذایی و حتی تعدادی از اسیدها اسیدی تر می کند.

اسیدیته بالا از رشد بیشتر میکروب ها جلوگیری می کند.

تولید پراکسید هیدروژن با عسل

سوم این که عسل توانایی آن را دارد که در شرایط خاص تولید پراکسید هیدروژن کند.

پراکسید هیدروژن به عنوان ماده ای ضد عفونی کننده برای سال هاست که استفاده می شود. اما به علت این که این ماده در حضور نور و هوا ناپایدار است، ذخیره و استفاده از آن مشکل است.

همچنین پراکسید هیدروژن در غلظت بالا برای بافت های انسان خیلی سمی بوده و به این دلیل برای ضد عفونی موضعی چندان مورد توجه قرار نگرفته است.

عسل این مشکل را حل کرده و سازگاری ایده آل برای تولید پراکسید هیدروژن به میزان کنترل شده را فراهم آورده است.

مواد گیاهی موجود در عسل

چهارم اینکه، عسل حاوی مواد گیاهی دیگری است که از شهد گل ها به دست می آید.

یکی از آن ها که اخیرا در محتویات عسل کشف شده، متیل گلی اکسال است.

برای مثال این ماده خاصیت ضد باکتریایی بسیاری دارد و در عسل مانوکا مقدار آن بیش از ۱۰۰۰ برابر سایر عسل ها می باشد.

از جمله همین دلایل است که توانسته عسل را به عنوان یک ماده شفابخش در بین مردم برای سالیان سال حفظ کند.

عسلک یا عسل برگ چیست؟

عسلک یا عسل برگ چیست؟ طرز تهیه و تولید عسلک چگونه است، موارد استفاده، کاربرد، خواص و نحوه تشخیص آن از عسل طبیعی و … از جمله سوال هایی است که در این مقاله بدان پرداخته شده است.
عسلک چیست؟ عسلک یا عسل برگ، مایع شیرینی است که توسط زنبورعسل و بعضی حشرات مکنده (شته ها و شپشک ها) به ویژه شته گیاهان و حشرات پولک دار که از گیاهان تغذیه می کنند، استخراج شده و ذخیره می شود که در مقایسه با عسل از طعم و کیفیت پایین تری برخوردار می باشد.

طرز تهیه عسلک

عسلک یا عسل جنگل نوعی از عسل است که طرز تهیه آن با عسل متفاوت می باشد، به طوری که این ماده از شهد شکوفه ها تهیه نشده بلکه از شهدی که توسط حشراتی چون شته که ازگیاهان تغذیه می کنند و به جای آن ماده شیرین و چسبناکی جای می گذارند، تولید می شود.
عسلک معمولا از درختان مخروطی و خوشمزه همچون کاج و صنوبر ترشح می شود، اگرچه همچنین ممکن است از چمن ها و گیاهان نیز تولید گردد.

نحوه تولید عسلک

عسلک توسط گونه های خاصی از پرندگان، زنبورها، حشرات و زنبورعسل جمع آوری می شود که در این میان، زنبورعسل آن را به یک عسل قوی و تیره رنگی تبدیل می کند.
اروپاییان بعضی از انواع عسلک را بسیار لذیذ و خوشمزه دانسته و گاها به همین خاطر در جنگل ها با استفاده از مورچه ها نسبت به تولید این نوع از عسلک ها اقدام می نمایند.

موارد استفاده از عسلک و شهد

عسلک در زمان کمبود شهد اهمیت بیشتری داشته و احتمالا روی برگ درختانی مانند بلوط، راش، سپیدار، باقی مانده سوخته مواد آلی، نارون، گردوی آمریکایی، افرا، سدر، صنوبر، درختان میوه و غیره یافت می شود.

خواص یا فواید دارویی و درمانی عسلک

فایده یا خاصیت عسلک نسبت به عسل در مقایسه موارد زیر بدست می آید:
۱- میزان لوولوز و دکستروز عسلک از عسل کمتر می باشد.
۲- غالبا رنگ عسلک از عسل تیره تر است (بنابراین مواد آنتی اکسیدانی آن بیشتر خواهد بود).
۳- PH یا اسیدیته عسلک از عسل بیشتر است (لذا مواد باکتریایی کمتری در آن موجود خواهد بود).
۴- مقادیر قند عسلک از عسل بیش تر است.
۵- خاکستر و نیتروژن عسلک از عسل بیشتر می باشد.

بنابراین با دانستن و مقایسه خواص و فواید دارویی و درمانی عسلک نسبت به عسل، می توان بهترین استفاده و کاربرد را از آن گرفت.
همچنین با استفاده از این تفاوت ها و اختلاف ها می توان پایه و اساس روشی را برای تشخیص انواع عسل از عسلک پی ریزی نمود.

تحقیق درباره عسلک زنبورعسل

در تحقیق های انجام شده درباره عسلک اثبات شد که وجود دو نوع آنزیم، که از حشرات مکنده و زنبورعسل در هنگام تولید عسلک بدان وارد شده، موجب ایجاد قندهای پیچیده تر از قندهای عسل در عسلک گشته است.
بسیاری از محققین قندهای عسلک را با استفاده از روش های مختلف تجزیه کرده اند. لوولوز، دکستروز و ملزیتوز مدت ها پیش شناخته شده بودند. تعدادی از دانشمندان قند ارلوز را در چندین نوع عسلک یافتند.
ضمنا یکی دیگر از محققین یکی سری قند حاصل از افزودن گلوکز به ارلوز را پیدا کرد و همچنین توانست نشان دهد که ملزیتوز در گیاهان وجود نداشته ولی با آنزیم موجود در شته ها، از شیره سوکروز گیاهان تهیه می شود.

تحقیق در مورد عسلک یا عسل برگ

طبق مباحث قبلی و تحقیق های انجام شده در مورد عسلک یا عسل برگ، معلوم شد که این ماده دارای قندهای پیچیده تر نسبت به عسل بوده و همچنین انواع این قندها نیز مشخص گردیدند.
اکنون تمام محققین معتقدند که حداقل دو نوع عسلک حاوی ارلوز یا ملزیتوز و یا مخلوطی از آنها بوده که به حشره یا حشرات تولید کننده آنها بستگی دارد. رافینوز نیز احتمالا یکی از مواد تشکیل دهنده عسلک است و همچنین تا کنون ملزیتوز هرگز به طور مستقیم از گیاه جدا نشده است
عسلکِ دارای ملزیتوز اغلب حتی در شان به سرعت شکرک می زند ولی در صورت وجود قند کافی، عسلک دارای ارلوز شکرک نمی زند. مسئله جالب این است که آنزیم های حشرات باعث کاهش مواد سمی شیره گیاهان می شوند.

تشخیص عسل از عسلک

طعم و خواص عسلک مشابه ذرت یا ملاس نیشکر است و معمولا به دلیل عدم دسترسی به آزمایش ها کافی با عسل طبیعی اشتباه می شود. یک روش مفید و قدیمی اندازه گیری پلاریزاسیون است.
برای تشخیص عسل از عسلک می توان از نور پلاریزه استفاده کرد به طوری که هنگام عبور نور پلاریزه از عسلک این نور به سمت راست می چرخد ولی عسل طبیعی نور پلاریزه را به سمت چپ منحرف می کند.

کاربرد های اشتباه عسلک

عسلک یا عسل برگ برخلاف تصور عموم مردم، برای استفاده یا مصرف افراد دیابتی به علت وجود مواد قندی بیشتر مناسب نمی باشد.
همچنین کاربرد و استفاده از عسلک برای ذخیره زمستانی زنبورها نیز اشتباه می باشد. قبلا تصور می شد که علت این مسئله به خاطر میزان ملزیتوز و دکسترین آن است، اما یکی از دانشمندان تاثیرات سمی آن بر زنبورهای عسل را، عمدتا مربوط به نمک های معدنی به ویژه پتاسیم موجود در این ماده دانست.

منبع: عسل رودین

چگونگی فعالیت زنبورعسل برای تولید عسل طبیعی

چرخه تولید عسل طبیعی یک فرایند بسیار پیچیده و زمان بر می باشد که توسط زنبورعسل انجام می گیرد و در این مقاله همکاران ما در شرکت رودین چگونگی فعالیت زنبورعسل را برای تولید عسل به طور کامل بررسی کرده اند.

عسل که زمانی به عنوان غذای خدایان ذخیره می شد، در بین مردم جهان شهرت زیادی دارد و ما با حفظ کیفیت بالای آن می توانیم این شهرت را حفظ کنیم.

در ادامه سعی کرده ایم به این سوال جواب دهیم که زنبورعسل چگونه عسل را تولید می کند.

تولید عسل طبیعی توسط زنبورعسل

جمع آوری شهد و تولید عسل طبیعی، توسط زنبورعسل کارگر انجام می گیرد و این موجود همچنین برای تولید عسل طبیعی حداکثر تا فاصله ۱۳ کیلومتری پرواز می کند و دامنه فعالیت آن تا حدود ۱۳۰ کیلومتر می باشد.

ولی اگر منابع شهد کافی در دسترس باشد ترجیح می دهد در فاصله ۲۰۰ تا ۵۰۰ متری پرواز کند. باید توجه داشت که پرواز زنبورها به فاصله های دور اقتصادی نبوده زیرا معادل شهد جمع آوری شده انرژی مصرف می کنند.

انتشار زنبوران دو زنبورستان مجاور دارای قاعده خاصی نیست ولی وقتی یکی از محققین دو گروه کندوهای زنبورعسل را در یک باغ سیب در فاصله ۲۵۰ متری قرار داد، تراکم زنبورهای کارگر هر گروه در مجاورت کندوهای خود بیشتر بود ولی به تدریج با زیاد شدن فاصله، تراکم کمتر گردید به این ترتیب زنبورها برای خود منطقه نفوذ تشکیل می دهند.

فعالیت زنبورعسل برای تولید عسل

فعالیت زنبورعسل برای تولید عسل همواره و بی وقفه می باشد، به طوری که گاها حتی زنبورها در میان روال این کار عمرشان به پایان رسیده و با کیسه ای پر از شهد گل بدون اینکه بتوانند به کندو رسیده و آن را تحویل دهند، می میرند.

سرعت پرواز زنبوران کارگر به سمت کندو در حدود ۳۲ km/h بوده ولی سرعت آن ها هنگام دور شدن از کندو در حدود ۱۸ km/h است، زیرا در زمان خارج شدن از کندو مدتی از وقتش را بابت پیدا کردن منابع جدید صرف می کند.

سرعت پرواز زنبوران در عکس جهت باد بیشتر از هنگامی هست که در جهت آن است، چرا که از تلاش ارادی خود جلوگیری کرده و فقط خود را در راستای وزش باد قرار می دهند؛ ولی در عکس جهت باد برای مقابله با آن ناگزیر بر سرعت خود می افزایند.

اگر سرعت باد بیش تر از ۲۰ km/h باشد از پرواز زنبوران جلوگیری می شود.

مراحل یا نحوه تولید عسل

زنبورهای عسل هنگام پرواز بارهای شهد و گرده را تلغیظ نکرده و فقط مقداری آب به وسیله ترشح غدد (بزاق) به آن ها می افزایند و بعد از ذخیره در کندو بوسیله زنبورهای پرستار و با توجه به دمای ثابت ۳۵ درجه ای داخل کندو، عسل تولید می شود.

به عبارت دیگر مراحل یا نحوه تبدیل شهد گل ها به عسل و تولید عسل عبارتست از:

  1. تبخیر فعال و غیرفعال رطوبت یا آب موجود در شهد
  2. افزودن بزاق زنبورعسل بدان که شامل آنزیم هایی چون اینورتاز، دیاستاز، گلوکز اکسیداز، پرولین و … می باشد و موجب واکنش های شیمیای مناسب در عسل نهایی تولید شده می گردد.

به عبارتی این آنزیم ها تنها مواد باارزش داخل عسل می باشند که علاوه بر مفید بودن خود آن ها برای انسان، موجب فعل و انفعالات خاصی همچون تبدیل قندهای مضر به مفید در داخل عسل می گردند.

چرخه و فرایند تولید عسل در کندو

روال و چرخه تولید عسل در خارج از محیط کندو امکان پذیر نبوده و تنها در داخل کندوی عسل و با دمای مناسب آن این فرایند انجام شدنی می باشد.

به طوری که یکی از محققین در سال ۱۹۸۰ علت تغییر شکل قندها را در عسل چنین بیان کرده است:

تنها در داخل کندو و با دمای کندو (۳۰ درجه سانتی گراد یا بیش تر) زنبورها با تبدیل ساکارز به گلوکز و فروکتوز می توانند محلولی از قندها با غلظت بالا، همچنین اشباع شده، با ۱۸% رطوبت (آب) تولید کنند.

چرا که با این کار اولا عسلی که ذخیره شده توسط تخمیر فاسد نمی شود،

و ثانیا بدین وسیله غذایی کم حجم تر و پر انرژی تر (بنام عسل) را ذخیره می کنند.

ولی در خارج از کندو این توانایی برای زنبورها بالطبع وجود نخواهد داشت.

منبع: عسل رودین

معنی عسل و شهد گل

عسل یا شهد؛ معنی عسل و شهد گل و موارد استفاده از آن ها؛ خاصیت، ویژگی ها و عوامل تاثیر گذار در تولید عسل طبیعی و شهد گل ها، به طور کامل و جامع در این مقاله توسط تیم تخصصی ما در شرکت رودین مورد بررسی قرار گرفته است.

برای شناخت عسل طبیعی ابتدا باید منشا تولید آن یعنی شهد را بشناسیم همچنین برای شناسایی عسل ها ابتدا باید چگونگی تولید و ترکیبات آن را بدانیم.

با توجه به این که ماده اصلی عسل شهد است اولین قدم در این زمینه شناخت شهد است که به شرح آن می پردازیم.

شهد عسل چیست؟

شهد عسل چیست، شهد یا نوش گیاهان شربت رقیقی است که از سلول های مخصوصی به نام سلول های شهدزا ترشح می شود.

این سلول ها معمولا در داخل گل ها بوده ولی در بعضی گیاهان مانند پنبه در سایر قسمت های گیاه حتی روی دمبرگ و برگ و گاهی به صورت چندین سلول شهدزا در بن گلبرگ ها، قاعده کاسبرگ ها و روی برگ ها قرار دارند که به آن ها سلول های شهدزای خارج از گل می گویند.

ترکیبات شهد، قند، آب و همچنین مواد پروتئینی، مواد معدنی، دیاستازها، مواد رنگی و مواد معطره است، مقدار این مواد بسته به شرایط آب و هوایی و نوع گیاه فرق می کند.

غلظت مواد قندی شهد در گیاهان فرق داشته و حتی در یک گیاه تحت شرایط آب و هوایی متفاوت است.

موقع شهد عسل

جهت ترشح شهد بایستی سلول های غده های شهدزا آب بسیاری جذب نمایند.

شهد گیاهان پس از ترشح در اثر تبخیر غلیظ شده و با مایع داخلی غدد شهدزا اختلاف فشار اسمزی پیدا می کند که در نتیجه شهد ترشح می شود و در این موقع است که بیش ترین شهد برای تولید عسل در گیاه یافت می شود و هرچه این اختلاف بیشتر باشد شهد زیادتری ترشح می شود.

ترشح شهد در حقیقت عاملی برای کاهش فشار اسمزی شیره نباتی گیاه است.

عسل و شهد

عواملی که در ترشح شهد گل ها و تولید عسل موثرند عبارتند از:

  • نوع گیاه

تولید شهد در گیاهان متفاوت است. اکثر گیاهان زینتی به خصوص آن ها که گل های پرپر دارند مانند رز، کوکب، دادودی، آهار و غیره شهد بسیار کمی دارند.

گل های سیب زمینی، گوجه فرنگی، چغندرقند و تعداد دیگری از محصولات زراعتی کمتر مورد توجه زنبورعسل هستند.

گیاهانی مانند اسپرس، یونجه، گندم سیاه، انواع شبدر، پنبه، تعدادی از کدوئیان، شکوفه بعضی از درختان میوه مانند سیب، بادام و سایر گیاهان هسته دار، مرکبات و تعداد زیادی از گیاهان وحشی مانند آویشن، کاکوتی، انواع تمشک، سماق، زیرفون، اقاقیا و کنگر وحشی از منابع با ارزش شهد می باشند.

  • رطوبت و نوع خاک

نوع خاک و قدرت نگهداری آب برای تولید شهد در گیاهان اهمیت زیادی دارد.

کمبود رطوبت و خشکی خاک از ترشح شهد جلوگیری می کند رطوبت زیاد خاک باعث شادابی گیاه شده و آب کافی در اختیار سلول ها شهدزا قرار می دهد.

بارندگی شبانه همراه با روز گرم و آفتابی ترشح شهد را به قدری زیاد می کند که به قول یک زنبوردار آمریکایی ” مثل این است که رودی از عسل به سمت کندو جریان یابد”.

بارندگی های پاییزه و زمستانه در نواحی کوهستانی ذخیره آب زیرزمینی را افزایش داده و در بهار و تابستان سال بعد تولید عسل را به نحو قابل توجهی افزایش می دهند.

  • کاهش ناگهانی حرارت در بهار و تابستان

این مسئله حتی همراه با بارندگی نیز ترشح شهد را متوقف می کند.

اغلب بارندگی و سپس کاهش حرارت به مدت چند روز در کوهستان هایی با پوشش گیاهان وحشی گل دار زیاد، می تواند تبدیل نشاسته به قند را در گل ها در اثر حرارت پایین کاهش دهد و باعث تلفات شدید زنبورها به علت بی غذایی گردد.

  • بادهای گرم و تند

باعث تبخیر سریع در سلول های گیاهی شده و ترشح شهد را به شدت کم می کند.

  • نور

در هوای ابری و مه ترشح شهد کم می شود ولی نور کافی به خصوص بعد از یک بارندگی با هوای نسبتا گرم ترشح شهد را چندین برابر می کند.

کاربرد جمع آوری شهد در زندگی زنبورعسل

تحقیقات نشان داده است که کاربرد جمع آوری شهد در زندگی زنبورعسل بسیار بوده، به طوری که همواره زنبور در حین جمع آوری شهد تجربه می اندوزد.

محققان مشاهده کردند که زنبوران تازه کار به خوبی نمی توانند از گل های یونجه یا ماشک شهد جمع آوری کنند، آنها خرطوم خود را ناشیانه وارد جام گل کرده و باعث آزاد شدن پرچم و مادگی می شدند، اغلب خرطوم آنها بین اندام ها گیر کرده و برای رهایی باید مدتی تلاش کنند.

گاهی اندام های گل به شدت به آن ها خورده و می گریزند ولی آن ها به تدریج روش صحیح را می آموزند به طوری که خرطوم خود را از پهلو وارد گل کرده و شهد جمع آوری می کنند.

وقتی شهد گل ها کم می شود بین زنبوران کارگر کندوهای مختلف رقابتی به وجود آمده و حتی به یکدیگر تنه می زنند تا زودتر به منبع غذا برسند.

زنبوران یک منطقه همواره در جستجوی منابع جدید هستند تا در یک ناحیه به خصوص متمرکز نشوند.

زنبوران گونه های مختلف گیاهی را از نظر کیفیت و کمیت شهد و گرده به خوبی می شناسند.

طبق مشاهدات محققان زنبوران کارگر به ترتیب اکلیل الملک، شبدر، یونجه و مخصوصا شبدر قرمز را براساس مقدار و نوع مواد قندی آن ها ترجیح می دهند.

زنبور کارگر اغلب در یک جهت به خصوص پرواز کرده و از ملاقات مناطق مشابه در جهات دیگر صرفنظر می کند قدرت یادگیری و جهت یابی زنبورهای کارگر با سن آن ها رابطه مستقیم داشته و زنبورهای مسن تر قدرت جهت یابی بهتری دارند.

پوشش گیاهی مناطق در تولید شهد و عسل

مناطق کوهستانی با آب و هوای معتدل و پوشش گیاهی فراوان شهد خوبی داشته و برای پرورش زنبورعسل و تولید عسل مناسب است ولی مناطق دشت پوشش گیاهی کافی نداشته و دارای بادهای گرم و خشک تابستانی است که برای پرورش زنبورعسل چندان مناسب نیست.

اغلب گیاهان زینتی فاقد شهد کافی بوده و اکثر گیاهان زراعی (به خصوص گیاهان سم پاشی شده) نیز برای زنبورهای عسل مناسب نیستند.

در صورتی که برای گرده افشانی محصولات نیاز به زنبور عسل و سایر حشرات گرده افشان باشد، باید در نحوه کاشت، داشت و برداشت دقت شود.

فواید حداکثر بهره برداری از شهد در تولید عسل

در بعضی مزارع مانند یونجه و اسپرس که برداشت کمی بعد از گل دهی انجام می شود، زنبوران به طور ناگهانی دچار کم غذایی می گردند.

کشت وسیع و در یک تاریخ موجب می شود تا زنبورها در مدت کوتاهی با شهد فراوانی روبرو شوند و نتوانند حداکثر بهره برداری را نموده و گرده افشانی مطلوبی انجام دهند و بلافاصله پس از پایان گل دهی دچار کم غذایی می شوند.

کشت های متناوب با فواصل مشخص و دقت در برداشت نباتاتی مانند یونجه و اسپرس می تواند مدت بهره برداری زنبورعسل را از آن ها طولانی تر نماید.

پوشش گیاهی دشت، نواحی نیمه گرمسیری و نواحی کوهستانی اختلاف داشته و فصل گل دهی آن ها متفاوت است.

شناخت پوشش گیاهی و فصول تولید شهد و گرده گیاهان اهمیت و فواید زیادی داشته و به زنبورداران کمک می کند تا با جابجایی به موقع کندوها حداکثر استفاده از منابع گیاهی بنمایند و تولید عسل مناسب تری داشته باشند.

منبع: عسل رودین